Fantasy

Misschien begin ik ooit nog eens aan Science Fiction, het echte werk volgens kenners want de afgelopen weken heb ik me al enorm vermaakt met Fantasy, en meteen maar een trilogie: His Dark Materials: Northern Light,  The Subtle Knife en The Amber Spyglass, geschreven door Philip Pullman. Ik had nooit van Pullman gehoord totdat een Engelse cursist me zei dat Pullman nóg beter is dan J.K. Rowling, de schrijfster van de populaire Harry Potter boeken.

“Maar dat zijn toch kinderboeken! Die lees ik niet hoor, daar begin ik niet aan, dat kan nooit wat zijn,” ziehier het commentaar van veel volwassen mensen. Ik heb dat zelf ook wel eens gezegd, dat van die kinderboeken maar inmiddels durf ik te stellen dat ik (naast Roald Dahl) nog nooit zulke verrassende, humoristische en spannende kinderboeken gelezen heb als die van J.K. Rowling en Philip Pullman. Behalve deel 5 van de 7-delige Potterserie, sleepten alle andere delen me mee de nacht in. Want stoppen en gaan slapen, lukte niet altijd.

Het is waar, de hoofdpersonen in His Dark Materials zijn kinderen, een meisje (Lyra) van bijna twaalf nog wel dat, zonder het zelf te weten, een beslissende rol voor de mensheid moet spelen, voor alle werelden! Dat klinkt kinderachtig maar zo ervaar je het toch niet, noch is het verhaal voorspelbaar al speelt het zich in verschillende werelden af. Werelden die alleen door the knife barrier, het twaalfjarige jongetje Will, geopend kunnen worden. Na enige oefening kan hij op elke willekeurige plek een venster in de lucht snijden en een andere wereld binnen tuimelen. Maar, doordat voorgaande messendragers niet altijd alle vensters achter zich hebben gesloten, is er een groot gevaar voor alle werelden ontstaan. Dappere Lyra en Will dalen zelfs af in de wereld van de doden om een oplosing te vinden. Ondertussen doen wetenschappers ontdekkingen die ermee te maken lijken te hebben. In het hoge Noorden is Dust een nieuw natuurverschijnsel dat hen enorm bezighoudt.

De kerk heeft een niet onaanzienlijk aandeel in dit Fantasy boek. De kerk en ‘de Almachtige’ zijn de boosdoeners, ze zijn het kwaad dat bestreden moet worden want als zij winnen zullen haat, angst en wanhoop voor altijd over de wereld regeren. Bijzonder leuk zijn de passages die aantonen hoe fanatiek en eng gelovigen kunnen zijn. De hoogste ‘vader’ bijvoorbeeld is zelfs bereid zichzelf op te offeren door in een soort atoombom plaats te nemen, zodat hij zeker weet dat het meisje Lyra vernietigd zal worden. Of het onderdeel van de  ‘broeder’, die de belangrijke missie krijgt het meisje Lyra te vermooren voordat zij haar taak kan volbrengen. Broeder heeft al jaren gevast en meer dan sober geleefd, waardoor hij al bij voorbaat vrijgepleit is van de moord die hij moet plegen. Met andere woorden, hij heeft zijn straf (die op de moord staat) al uitgezeten. Zo gaat dat binnen de kerk. Alles is toegestaan om de macht te kunnen behouden.

Toen ik een en ander vertelde aan een echte science fiction-kenner*, zei die me dat óók in dat genre de Rooms Katholieke kerk of de baardmannen er vaak flink van langs krijgen. Daar keek ik van op. Blijkbaar kan in science fiction-boeken religie nog ongestraft/ongecensureerd bespot worden. (** Lees dit fragment uit Woken Furies van Richard Morgan. Dan begrijp je wat ik bedoel.)

Een paar jaar geleden las ik de trilogie The lord of the rings van J.R.R. Tolkien. Aan deel drie ben ik niet meer begonnen. Ik kwam er niet doorheen, ik kon helaas de schoonheid niet inzien van dat eindeloze heen en weer gereis op paarden, en wat niet al. Ik vroeg me ook telkens af hoe ‘ze’ na zo weinig slaap nog konden lopen, vechten, etc… Te ongeloofwaardig. En het taalgebruik was me te zwaar, ernstig en humorloos. Maar de films staan op mijn netvlies gebrand. Gandalf op zijn witte paard….

De boekverkoopster in Amsterdam vertelde me dat Philip Pullman ook detectives heeft geschreven, alweer een genre waar ik niet weg van ben. Toch ga ik eens een deeltje proberen, want je weet maar nooit en in de komende vakantie wil ik voor de verandering eens geen islam-gerelateerde boeken lezen, of het moet A shortcut to Enlightenment zijn.

Annelies van der Veer

* Deze science fiction-kenner raadt aan: Cryptonomicon van Neal Stephenson.
Voorts: Richard Morgan in de serie die start met Altered Carbon (detective binnen sfx maar dan met alle remmen los).
Horror binnen de sfx kan heel goed samengaan met een onvergetelijke visie op het katholicisme: de Hyperion-sage van Dan Simmons. Overigens is zijn laatste reeks die start met Illium een parodie op de klassieke Homerus.
Ook Horror, maar dan nog onvergetelijker en in meer dimensies: Peter F. Hamilton in de Night’s Dawn trilogy.

** Fragment uit Woken Furies van Richard Morgan
(…………….)
“It’s beautiful, isn’t it?’ said a quiet voice beside me at the rail.
I glanced sideways and saw the priest’s wife, still scarfed and robed despite the weather. She was alone. Her face, what I could see of it, tilted up at me out of the tightly drawn circle of the scarf that covered her below the mouth and above the brow. It was beaded with sweat from the unaccustomed heat but didn’t seem unconfident. She had scraped her hair back so that not a trace made it past the cloth. She was very young, probably not long out of her teens. She was also, I realised, several months pregnant.
I turned away, mouth suddenly tight.
Focused on the view beyond the deck rail.
‘I’ve never travelled this far south before,’ she went on, when she saw I wasn’t going to take her up on her first gambit. ‘Have you?’
‘Yeah.’
‘Is it always this hot?’
I looked at her again, bleakly. ‘It isn’t hot, you’re just inappropriately dressed.”Ah.’ She placed her gloved hands on the rail and appeared to examine them. ‘You do not approve?’
I shrugged. ‘It’s got nothing to do with me. We live in a free world, didn’t you know? Leo Mecsek says so.’
‘Mecsek.’ She made a small spitting sound. ‘He is as corrupt as the rest of them. As all the materialists.’
‘Yeah, but give hem his due. If his daughter ever gets raped, he’s unlikely to beat her to death for dishonouring him.’
She flinched.
‘You are talking about an isolated incident, this is not…’
‘Four.’ I held out my fingers, rigid in front of her face. ‘I’m talking about four isolated incidents. And that’s just this year.’I saw colour rise in her cheeks. She seemed to be looking down at her own slightly protruding belly.
‘The New Revelation is not always most honestly served by those most active in its advocacy,’ she murmured. ‘Many of us…’
‘Many of you cringe along in compliance, hoping to peel something of worth from the less psychotic directives of your genocidal belief system because you don’t have the wit or nerve to build something entirely new. I know.’
Now she was flushing to the roots of her painstakinly hidden hair.
‘You misjudge me.’ She touched the scarf she wore. ‘I have chosen this. Chosen it freely. I believe in the Revelation, I have my faith.’
‘Then you’re more stupid than you look.’
An outraged silence. I used it to crank the flurry of rage in my own chest back under control.
‘So I’m stupid? Because I choose modesty in womanhood, I’m stupid. Because I don’t display and cheapen myself at every opportunity like that whore Mitzi Harlan and her kind, because….’
‘Look,’ I said coldly. ‘Why don’t you exercise some of that modesty and just shut your womanly little mouth? I really don’t care what you think.’
‘See,’ she said, voice turned slightly shrill. ‘You lust after her like all the others. You give in to her cheap sensual tricks and…’
‘Oh, please. For my money, Mitzi Harlan’s a stupid, superficial little trollop, but you know what? At least she lives her life as if it belongs to her. Instead of abasing herself at the feet of any lucky baboon who can grow a beard and some external genitalia.’
‘Are you calling my husband a …….’
‘No.’ I swung on her. It seemed I didn’t have it cranked down after all. My hands shot out and grasped her by the shoulders. ‘No, I’m calling you a gutless betrayer of your sex. I can see your husband’s angle, he’s a man, he’s got everything to gain from this crabshit. But you? You’ve thrown away centuries of political struggle and scientific advance so you can sit in the dark and mutter your superstitions of unworth to yourself. You’ll let your life, the most precious thing you have, be stolen from you hour by hour and day by day als long as you can eke out the existence your males will let you have. And then, when you finally die, and I hope it’s soon, sister, I really do, then at the last you’ll spite your own potential and shirk the final power we’ve won for ourselves to come back and try again. You’ll do all of this because of your fucking faith, and if that child in your belly is female, then you’ll condemn her to the same fucking thing.‘

Then there was a hand on my arm.
‘Hey, man.’ It was one of the deComs, backed up by the entrepreneur’s bodyguard. He looked scared but determined. ‘Thats enough. Leave her alone.’
I looked at his fingers, where they hung on my elbow. I wondered briefly about breaking them, locking out the arm behind them and….
A memory flared to life inside me. My father shaking my mother by the shoulders like a belaweed rack that wouldn’t come loose of its mooring, scraming abuse and whisky fumes into her face. Seven years old, I’d gone for his arm and tried to tug it away.
He’d clouted me almost absently that time, across the room and into a corner. Gone back to her.
I unlocked my hands from the woman’s shoulders. Shook off the deCom’s grip. Mentally shook myself by the throat.
‘Now back off, man.’
‘Sure,’ I said it quietly. ‘Like I said, sister. ‘s a free world. Got nothing to do with me.’